TCMB faizi yüzde 36'ya indirdi, sonraki adımlar enflasyona bağlı

Türkçe · English · Français

TCMB faizi yüzde 36'ya indirdi, sonraki adımlar enflasyona bağlı

Stratigma Daily • Stratigma Daily • • PDF İndir

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası politika faizini ocaktan bu yana ilk kez indirerek yüzde 36'ya çekti; karar metni yeni bir indirim sözü vermiyor ve enerji fiyatlarını enflasyon için risk olarak görüyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), 22 Ekim'de politika faizini 100 baz puan, yani 1 puan indirerek yüzde 37'den yüzde 36'ya çekti. Politika faizi, bankaların teminat göstererek TCMB'den bir haftalığına borç aldığı ihalelerde (bir hafta vadeli repo ihalesi) uygulanan faizdir. Kurul aynı kararla gecelik borç verme faizini yüzde 40'tan yüzde 39'a, gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5'ten yüzde 34,5'e düşürdü. Bu iki oran, TCMB'nin bankalara bir gecelik borç verirken ve bankalardan bir gecelik borç alırken uyguladığı faizlerdir; piyasada "faiz koridoru" olarak anılan aralığın üst ve alt sınırını oluştururlar.

Anadolu Ajansı (AA) ve Alman haber ajansı Deutsche Presse-Agentur (DPA), kararın bu yılın ocak ayından sonraki ilk indirim olduğunu bildirdi. Karar, faizin değiştirilmediği yaklaşık dokuz aylık dönemi sona erdiriyor. Kurul, sonraki adımların büyüklüğünü ve zamanlamasını her toplantıda enflasyon görünümüne bakarak ve temkinli bir yaklaşımla belirleyeceğini açıkladı.

Kararın arka planı

Ocaktan ekime faiz ve fonlama

TCMB, 22 Ocak'ta politika faizini yüzde 38'den yüzde 37'ye indirmişti. Sonraki beş toplantıda, yani mart, nisan, haziran, temmuz ve eylül aylarında faizi değiştirmedi.

Bu dönemde bankaların TCMB'den borç alma biçimi de değişti. TCMB, 1 Mart'ta bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verdi. Ara süresince bankaların fon ihtiyacı, koridorun üst sınırı olan yüzde 40'lık gecelik borç verme faiziyle karşılandı. Bu nedenle bankaların fiilen ödediği borçlanma faizi, ilan edilen yüzde 37'lik politika faizinin üzerinde kaldı.

TCMB, 23 Ağustos'ta bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlama kararı aldı. İhalelerin açılmasıyla bankalar, TCMB'den yine yüzde 37'lik politika faiziyle borç alabilir hâle geldi.

Enflasyon ve beklentiler

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre tüketici fiyatları eylülde yıllık yüzde 29,73 arttı; aylık artış yüzde 1,84 oldu. Yıllık enflasyon, Kasım 2021'den bu yana ilk kez yüzde 30'un altına indi.

TCMB, enflasyon tahminlerini yılda dört kez yayımladığı Enflasyon Raporu ile açıklıyor. Banka, 13 Ağustos'ta yayımladığı Enflasyon Raporu 2026-III'te 2026 sonu tahminini yüzde 26'dan yüzde 28'e yükseltti. Bu tahmin, eylüldeki yüzde 29,73'lük yıllık enflasyonun altında.

Piyasanın beklentisi ise TCMB'nin tahmininin üzerinde. TCMB'nin her ay yaptığı Piyasa Katılımcıları Anketi, ekim ayı için 16 Ekim'de yayımlandı. Ankete yanıt veren 71 katılımcıya göre yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,63 oldu. Katılımcılar, ekim toplantısında politika faizinin yüzde 36'ya indirilmesini bekliyordu; Kurulun kararı bu beklentiyle örtüştü.

Karar metni ne söylüyor

İndirimin gerekçesi

Kurulun karar metnine göre, aylık dalgalanmalara rağmen son enflasyon verileri ve öncü göstergeler, enflasyonun ana eğilimindeki gerilemenin sürdüğünü doğruluyor. Ana eğilim, geçici ve dalgalı fiyat hareketleri dışarıda bırakıldığında fiyatların temel artış hızıdır. Öncü göstergeler ise enflasyonun yakın dönemdeki seyrine dair erken sinyal veren verilerdir.

Karar metnine göre ekonomik faaliyet verileri, iç talebin zayıf seyrettiğini gösteriyor; arz şoklarının yurt içi fiyatlara sınırlı yansıması da buna işaret ediyor. İç talep, yurt içindeki tüketim ve yatırım harcamalarıdır. Arz şoku ise üretimde ya da tedarikte yaşanan bir aksamanın fiyatları yükseltmesidir.

Riskler ve sonraki adımlar

Karar metnine göre süregelen jeopolitik gerilimler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatları, enflasyonun beklenenden yüksek çıkmasına yol açabilecek bir risk olmayı sürdürüyor. Kurul, bu gelişmelerin maliyetler, ekonomik faaliyet ve beklentiler üzerindeki etkisini izlediğini belirtiyor.

Kurul, indirime karşın fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikasını sürdüreceğini yineledi. Sıkı para politikası, faizleri yüksek tutarak harcamaları ve fiyat artışlarını yavaşlatmayı amaçlar. Politika faizinin enflasyonun üzerinde kalması, para politikasının sıkı olduğunu gösteren temel ölçülerden biridir. Kurulun amacı, enflasyonu yüzde 5'lik orta vadeli hedefe indirmek. Metne göre enflasyon görünümünde "belirgin ve kalıcı bir bozulma" olursa para politikası sıkılaştırılacak. Karar metni, sonraki toplantılar için bir indirim sözü içermiyor.

Kurul ayrıca kredi ve mevduat piyasalarında öngörülmeyen gelişmeler olursa, faiz kararlarının bu piyasalardaki faizlere yansımasını ek makroihtiyati adımlarla destekleyeceğini bildirdi. Makroihtiyati adımlar, faiz dışında kalan düzenleyici araçlardır; kredilerin büyüme hızına sınır getirilmesi bu araçlara bir örnektir.

İndirim neyi değiştiriyor

İlk değişiklik, bankaların TCMB'den borçlanma maliyetinde. Kurul, politika faizini ve gecelik borç verme faizini 1'er puan indirdi. Bu nedenle bankalar TCMB'den ister ihale yoluyla ister gecelik olarak borç alsın, ödedikleri faiz 1 puan düşüyor. Bu düşüşün kredi ve mevduat faizlerine ne ölçüde yansıyacağı, bankaların bu faizleri nasıl belirleyeceğine bağlı.

İkinci değişiklik, politika faizi ile enflasyon arasındaki farkta. İndirimden önce yüzde 37'lik politika faizi, eylüldeki yüzde 29,73'lük yıllık enflasyonun yaklaşık 7,3 puan üzerindeydi. İndirimden sonra bu fark yaklaşık 6,3 puana indi. Politika faizi enflasyonun üzerinde kalmayı sürdürüyor.

İzlenecek başlıklar

TCMB'nin yüzde 28'lik yıl sonu tahmini ile piyasanın beklediği yüzde 29,63 arasında yaklaşık 1,6 puanlık fark var. Yıllık enflasyonun yıl sonunda yüzde 28'e inmesi için ekim, kasım ve aralık aylarındaki toplam fiyat artışının yaklaşık yüzde 3'ü aşmaması gerekiyor. 2025'in aynı üç ayında bu artış yaklaşık yüzde 4,4 olmuştu. Kurul adımlarını enflasyon görünümüne göre belirleyeceğini söylediği için ekim ve kasım verileri, 10 Aralık'taki kararı etkileyebilir.

Kaynaklar

Diğer Stratejik Raporlar